Поезија и Проза – Бахтин
Ова ми е од материјалите за испит по “Теорија на книжевност 2“... Верувам дека само Ивица, Офчарот и уште по некој ќе се најде да го прочита до крај... во спротивно, сакал јас или нејќел ќе мора да го “џвакам“ за на испит :)
Трагањето по разликите меѓу поезијата и прозата може најпрво да нe врати наназад во античкото доба. Првата разлика може да се повлече во значењето што двата збора го имаат. Така, зборот проза најпрвин означувал неукрасен говор и упатувал на непочитување на вештачкиот израз – стихот. Во тоа време врз основа на изразот се диференцирала уметноста од историјата и филозофијата. Во проза се пишувале историографските дела, во проза создавале уште и јонските филозофи чии дела може да се читаат како уметнички. Проза се употребувала и во филозофско-реторички контекст во Грција и Рим.
Од друга страна пак, врзаниот говор се прифаќа како единствен книжевен говор затоа што е формално одделен од обичниот говор т.е. говорот на секојдневното соопштување. Стихот како веќе формулиран говор е воедно и носител на традицијата која располага со арсеналот на постоечките искази кои однапред вредат како митска мудрост. Во тоа време разликата меѓу поезијата и прозата е разлика меѓу уметност и неуметност.
Но полека прозата добива поинаков статус и се добива мислење дека и едноставното може да добие естетски квалитет. Станува збор за развој на свеста дека стихот не е единствениот уметнички израз туку уметнички израз може да биде и обичниот говор. Прозните уметничко книжевни видови се појавуваат кога уметничкиот квалитет не е веќе формално одреден со стихот туку со интенцијата. Книжевни текстови стануваат оние кои не се научни, оние во кои не се остварува научна вистина туку се остварува убавина.
Веднаш воочлива е разликата и во можноста за превод на поезијата и прозата. Многу полесно е да се преведе еден прозен текст на стран јазик, а тој да не изгуби многу од својот карактер, додека со самиот превод поезијата губи од своето значење и од својата убавина. Таа како да станува второстепена, претрпува бројни деформации.
Традиционалните сфаќања за поезијата се: сликовитост, некаузалност, нерационалност. Според тоа постои фикција која ќе биде заснована врз логичноста и друга врз музикалноста и изразот. Во поезијата субјектот и објектот се обединети, а јас и светот интегрирани т.е. за неа јазичната стварност е единствена во која може да го потврди своето постоење. Таа се користи со јазикот како со граѓа, а прозата со стварноста. Нејзини елементи се звуците и ритамот преку врзаноста на збор со збор, а не со предмет. Поетот зборовите ги гледа како предмети, а не како знаци. Тој не знае да се служи со зборовите како знаци на аспектите на светот, тој во зборовите гледа слики на тие аспекти. Накратко целиот јазик за него е огледало на светот. За поетот јазикот е структура на надворешниот свет, а поетот е надвор од јазикот.
Опозитно на ова традиционално сфаќање е сфаќањето дека прозата не се реализира преку звуци или јазик, туку преку предметот кој се претставува при што субјектот и објектот се дистанцирани. Друга карактеристика на прозата е што таа зависи од некои надворешни околности и начини на размислување.
Друго разграничување е преовладливост наспроти непреовладливост. Со други зборови поезијата е блиска до митот и до митскиот дискурс, изворно ја претставуваат вистината и општото не е одделено од поединечното. Наспроти ова прозата има разумско функционирање затоа се појавува подоцна.
Од друга страна пак, врзаниот говор се прифаќа како единствен книжевен говор затоа што е формално одделен од обичниот говор т.е. говорот на секојдневното соопштување. Стихот како веќе формулиран говор е воедно и носител на традицијата која располага со арсеналот на постоечките искази кои однапред вредат како митска мудрост. Во тоа време разликата меѓу поезијата и прозата е разлика меѓу уметност и неуметност.
Но полека прозата добива поинаков статус и се добива мислење дека и едноставното може да добие естетски квалитет. Станува збор за развој на свеста дека стихот не е единствениот уметнички израз туку уметнички израз може да биде и обичниот говор. Прозните уметничко книжевни видови се појавуваат кога уметничкиот квалитет не е веќе формално одреден со стихот туку со интенцијата. Книжевни текстови стануваат оние кои не се научни, оние во кои не се остварува научна вистина туку се остварува убавина.
Веднаш воочлива е разликата и во можноста за превод на поезијата и прозата. Многу полесно е да се преведе еден прозен текст на стран јазик, а тој да не изгуби многу од својот карактер, додека со самиот превод поезијата губи од своето значење и од својата убавина. Таа како да станува второстепена, претрпува бројни деформации.
Традиционалните сфаќања за поезијата се: сликовитост, некаузалност, нерационалност. Според тоа постои фикција која ќе биде заснована врз логичноста и друга врз музикалноста и изразот. Во поезијата субјектот и објектот се обединети, а јас и светот интегрирани т.е. за неа јазичната стварност е единствена во која може да го потврди своето постоење. Таа се користи со јазикот како со граѓа, а прозата со стварноста. Нејзини елементи се звуците и ритамот преку врзаноста на збор со збор, а не со предмет. Поетот зборовите ги гледа како предмети, а не како знаци. Тој не знае да се служи со зборовите како знаци на аспектите на светот, тој во зборовите гледа слики на тие аспекти. Накратко целиот јазик за него е огледало на светот. За поетот јазикот е структура на надворешниот свет, а поетот е надвор од јазикот.
Опозитно на ова традиционално сфаќање е сфаќањето дека прозата не се реализира преку звуци или јазик, туку преку предметот кој се претставува при што субјектот и објектот се дистанцирани. Друга карактеристика на прозата е што таа зависи од некои надворешни околности и начини на размислување.
Друго разграничување е преовладливост наспроти непреовладливост. Со други зборови поезијата е блиска до митот и до митскиот дискурс, изворно ја претставуваат вистината и општото не е одделено од поединечното. Наспроти ова прозата има разумско функционирање затоа се појавува подоцна.
